"Rana pełna ryb" Lorena Salazar Masso

Podróż od matki do matki. Podróż wyzwalająca wspomnienia. Podroż człowiekoznawcza. Takie mam skojarzenia z podróżą kolumbijską rzeką Atrato, jaką odbywają biała matka i jej czarny syn, centralne postacie powieści Loreny Salazar Masso „Rana pełna ryb”. Wraz z autorką zapraszam i was do tej podróży. Wsłuchajcie się w szum wody i w ludzkie historie z dalekiego zakątka świata.

Lorena Salazar Masso, z bardzo niewdzięcznej formuły, stworzyła coś bardzo wdzięcznego. To nie jest coś co lubi masowy czytelnik. Jest to właściwie zlepek wspomnień narratorki i ludzi, których spotyka na swojej drodze. Przypadkowy, chaotyczny, ale łączy je – a raczej wyzwala je – rzeka. To co jest cudowne to, ile emocji autorka zawarła w zdaniach, które napisała. I było to dla mnie wyjątkowo uderzające, bo nie uważam się za osobę szczególnie wrażliwą. Do tego ja czytam szybko. Raczej nie kontempluję słowa, dając ponieść się pierwszemu wrażeniu. W przypadku „Rany pełnej ryb” już od pierwszych stron zaczęłam bardzo mocno doświadczać uczuć bohaterów. Złapałam się nawet na tym, że umyka mi treść, ale emocje bardzo silnie na mnie oddziałują.

Powiecie pewnie, że utożsamiłam się w jakimś stopniu z główną bohaterką. Szczerze mówiąc to nie. Ani w szczegółowym kontekście (o którym za chwilę), ani w ogólnym. Sytuacja w Kolumbii różni się diametralnie od tej w Polsce – przynajmniej a przedstawiona w powieści. Bieda, strach o życie są przytłaczające, a przy tym bije od tych ludzi jakaś radość, żyją oni we wspierających się wspólnotach, dzięki czemu wydaje się, że jakoś to będzie.

Przyjrzyjmy się jeszcze głównej bohaterce. Patrząc na jej wspomnienia wyłaniają się dwie „nitki”. Pierwsza to macierzyństwo. Bardzo wzburzyło mnie zdanie: „Nie zawsze udaje mi się być silną i dzielną, jak prawdziwe mamy.”1 Już chciałam się rzucić na nią z pytaniem, co rozumie przez określenie „prawdziwa mama”. Po chwili dotarło do mnie, że to wyznanie to wyraz wielkiej miłości do syna. Przyznanie się do tego, jaka niepewna jest w macierzyństwie, jak niedoskonała się czuje, może nawet niewarta jego przywiązania. Nie będę tu opisywać genezy tego macierzyństwa. Co prawda Lorena Salazar Masso dość szybko nam ją przybliża, jednak ja chcę podsycić waszą ciekawość i zachęcam was do sprawdzenia co połączyło białą matkę i czarnego syna.

Kolejny problem poruszony w „Ranie pełnej ryb” to przynależność. I jest on przedstawiony w interesujący sposób. Uważny czytelnik wyłapał, że mocno podkreślam, iż narratorka jest biała. Tak porównuje się ona do koleżanek ze szkoły: „Obserwuję je w lustrach: mają błyszczącą skórę, a ja wyglądam przy nich jak duch.”2 Biała kobieta, biała dziewczyna w świecie czarnych. Teoretycznie zaakceptowana przez kolegów i koleżanki – „Gdy byłam mała, dziewczynki żartowały z mojego ciała, ale nigdy nie chodziło o odrzucenie, wręcz przeciwnie włączyły mnie do swojego kręgu, nauczyły tańczyć (…) – jednak nigdy nie czująca się jedną z nich. Czująca się gorsza przez swoją inność, pomimo że ma świadomość, że to jej rasa jest uprzywilejowana. „Nigdy nie uda nam się wynagrodzić cierpienia czarnoskórych.”3 mówi w pewnym momencie. Widać tutaj interesujący paradoks. Mniejszość, która tłamsi większość. Reprezentantka wygranych, która ubolewa, że nią jest.

„Rana pełna ryb” to debiut Loreny Salazar Masso. Debiut dojrzały i wspaniały. Jest to jedna z tych książek, po które sięgałam niepewnie, z obawa o przerost formy nad treścią, a odkładałam ja zachwycona. Powieść nostalgiczna, spokojna, ale kipiąca emocjami. Emocjami znanymi i obcymi, jednak wszystkie są za sprawą słów bardzo mocno wyczuwalne.

1 Lorena Salazar Masso, „Rana pełna ryb”, przeł. Katarzyna Sosnowska, wyd. Mova, Białystok 2022, s. 64.

2 Tamże, s. 28.

14 komentarzy:

  1. Zapiszę sobie Joasiu tytuł. Wielkie dzięki za tę recenzję - i ta chaotyczność w książce bardzo mi odpowiada, pozdrawiam :-) .

    OdpowiedzUsuń
  2. Nie jestem pewna, ale wydaje mi się nie dla mnie.

    OdpowiedzUsuń
  3. Wiele dobrego już o tej książce czytałam, więc jeśli będę miała okazję, chętnie ją przeczytam.

    OdpowiedzUsuń
  4. Dużo dobrego słyszałam już o tej książce, więc jeśli nadarzy się okazja, chętnie ją przeczytam.

    OdpowiedzUsuń
  5. Mam w planach przeczytanie tej książki.

    OdpowiedzUsuń
  6. Jeszcze się zastanowię, ale lubię poznawać debiutantów...

    OdpowiedzUsuń
  7. Zapisuję sobie tytuł, bo rzeczywiście zapowiada się ciekawie :)

    OdpowiedzUsuń
  8. Na razie nie mam jej w planach, ale może się to zmieni.

    OdpowiedzUsuń
  9. Na razie mam jeszcze pewne zaległości czytelnicze, jednak może kiedyś znajdę tę pozycję w bibliotece swojej na przykład.

    Na razie nieco sytuacja z Babcią się zmieniła na lepszą. Nie mniej wszyscy wiemy do czego wszystko to prowadzi.

    Pozdrawiam!
    https://mozaikarzeczywistosci.blogspot.com/

    OdpowiedzUsuń
  10. Ciekawy tytuł i interesująca recenzja. Będę miała tę książkę na uwadze. :)

    OdpowiedzUsuń
  11. Zdecydowanie warty zapamiętania tytuł. Do tego piękna okładka <3 Na pewno będę mieć na uwadze.

    OdpowiedzUsuń

Copyright © Asia Czytasia , Blogger