"Isola" Allegra Goodman

Marguerite de la Rocque, dziedziczka i sierota. Po śmierci rodziców jest za mała, aby o sobie decydować, a także jest kobitą, więc majątkiem zarządza jej kuzyn, do czasu aż dziewczyna będzie gotowa do zamążpójścia. Roberval nie zaszczyca kuzynki częstymi wizytami. Ulubieniec króla i podróżnik większość czasu spędza na odkrywaniu świata, a na to potrzeba funduszy. Kalkulacja jest prosta. Marguerite nie opłaca się wydawać za mąż. Roberval nie ma skrupułów wykorzystać jej fortuny do realizacji swoich planów. A co z dziewczyną? Zabiera ją ze sobą w podróż do Nowego Świata. Przaerażona Marguerite znajduje pocieszenie w ramionach jego sekretarza, a tego nieposłuszeństwa kuzyn znieść może. Porzuca ją na jednej z wysp w Zatoce Świętego Wawrzyńca. Jak ta wychowywana na damę dziewczyna poradzi sobie w surowym, kanadyjskim klimacie? Marguerite kontra natura. Czy będą współpracować, a może będą przeciwniczkami?

Gdzieś przeczytałam stwierdzenie, że „Isola” to powieść o wyjątkowym instynkcie przetrwania. Marguerite jest poniekąd żeńską wersją Robinsona Crusoe, ale jej historia jest pozbawiona przygodowej otoczki. Allegra Goodman napisała studium bezradności. Kiedy poznajemy główną bohaterkę jest ona małą dziewczynką i my już wiemy, że nic dobrego jej nie może spotkać. Pozbawiona opiekunów, skazana na wolę obcych ludzi. Owszem, przydzielono jej opiekuna, jednak każde jego przybycie jest ogromnym stresem i obawą, że wywróci je stabilne życie do góry nogami, a Roberval w końcu to robi. „Służył mi jako obrońca, ale nie miała nikogo, kto mógłby mnie ochronić przed nim.”¹

Bardzo dziwne uczucia towarzyszyły mi w trakcie czytania „Isoli”. Wspomniana już bezradność Marguerite była wręcz przytłaczająca. Paradoksalnie poczułam spokój w jednym z bardziej dramatycznych momentów tej historii, mianowicie, kiedy bohaterka zostaje porzucona na wyspie. Znalazła się w ekstremalnej sytuacji, ale ja cieszyłam się, że wyrwała się z tego świata, w którym nic nie znaczy. Zresztą fakt, że została porzucona świadczy o tym, jak wielką władzę miał nad nią opiekun i jaką pogardą ją darzył. Przecież prawdopodobieństwo, że dziewczyna nie przeżyje zimy było ogromne. A jednak Marguerite stworzyła przestrzeń, w której żyła, w której nie była tłamszona.

Co ciekawe historia tej dziewczyny mogła wydarzyć się naprawdę. Allegra Goodman w posłowiu opisuje, co ją zainspirowała do napisania „Isoli”, a także wymienia w jakich źródłach możemy przeczytać o Marguerite. Łatwo też można zauważyć, jak autorka zręcznie łączy pewne różnice tych przekazów, czy też sprytnie wymyśla skąd one mogły wyniknąć.

Powieść „Isola” zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Kluczem do jej sukcesu jest narracja pierwszoosobowa, która fantastycznie oddaje w jakim napięciu żyłą główna bohaterka. Jej bezsilność tak mnie przytłoczyła, że musiałam na kilka dni schować tę książkę. To świadczy o tym, jak bardzo oddziałują na nas emocje, sytuacja głównej bohaterki. Jest to opowieść o sile, o woli życia, ale też o paradoksie cywilizowanego świata, który wcale nie jest tak sprawiedliwy, jak chcielibyśmy wierzyć. Minęło kilka dni od, kiedy skończyłam czytać „Isolę”, a jak ciągle zastanawiam się, które miejsce było dla Marguerite azylem.

1 Allegra Goodman, „Isola”. Przeł. Monika Popławska, wyd. Literackie, Kraków 2026, s. 146.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Księga mody. Naklejkowe ubieranki": "Ślub" i "Moda gwiazd"

„(…) pójdę jak na bal, nie obejrzę się; Nikt mnie nie zatrzyma, nie zatrzyma mnie.”¹ śpiewał Krzysztof Krawczyk. A może jednak na chwilę się zatrzymamy, bo bal wymaga szczególnej oprawy. Chociażby taki strój. Piękne suknie pań eleganckie garnitury panów. One zasługują, aby zawiesić na nich oko. W kolejnych publikacjach z serii „Księga mody”, ubierzemy modelki i modelów na specjalne okazje. Zaprojektujemy kreacje ślubne oraz stroje na czerwony dywan. Nie będę ukrywać, że królują tu efektowne suknie, ale w zeszycie „Ślub” znajdzie się kilka garniturów.

Zaskoczyło mnie, jak każde z moich dzieci inaczej podchodzi do zabawy z tymi publikacjami. Starsza córka skupia się na stylu i walorach estetycznych. Zaczyna od bazy, a potem skrupulatnie dobiera dodatki, aby stworzyć kreacje idealną. Jej młodszy brat również zechciał zabawić się w projektanta i pomimo że to na pierwszy rzut oka „dziewczyńskie” gazetki świetnie się przy tym bawił. Natomiast on, młodszy przedszkolak, raczej nazywa poszczególne części garderoby, zastanawia się do czego służą i gdzie powinny zostać ubrane. A czasami, dla zgrywy, używa ich w nieoczywisty sposób np. robi z z butów okulary. A te świadome żarty są dla niego wielką radością.

Podsumowując. „Księga mody” czyli „naklejkowe ubieranki” to zabawa dla dzieci zarówno w wieku szkolny, jak i przedszkolny. Po moich dzieciach widzę, jak te publikacje ewaluują z wiekiem dziecka, a zabawa z nimi rozwija różne kompetencje od motoryki i rozwoju słownictwa, po kreatywność i estetykę. Niby tylko sukienki, a jednak....

1 „Za tobą pójdę jak na bal”, tekst Andrzej Kosmala, Andrzej Sobczak, muzyka Aleksander Maliszewski.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Golem" Gustav Meyrink

Odłożymy na chwilę nowości wydawnicze i sięgniemy do klasyki. „Golem” Gustava Meyrink uznawany jest za jedną z czołowych pozycji z nurtu fantastyki grozy. Sam autor jest ciekawą postacią. Możemy przeczytać, że był outsiderem zafascynowanym mistyką i okultyzmem, a także psychologią. Czuję pod skórą, że spod pióra tak nietuzinkowej postaci musiało wyjść coś interesującego.

Golem w największym uproszczeniu to sztuczny człowiek. Jednak w tej powieści nic nie jest proste. Nie bez powodu przypisuje się jej takie przymiotniki jak oniryczna, ezoteryczna, mistyczna. Nie dość, że autor odnosi się w niej do tarota i kabały to jeszcze granice pomiędzy jawą a snem zostają zatarte. Pewnie część osób pomyśli sobie, że brzmi to strasznie i przytłaczająco. Nie zaprzeczę, że „Golem” jest wymagający, ale też fascynujący, dający pole do interpretacji i – o dziwo – nie przytłacza.

Myślę, że dwie rzeczy decydują o tym, że, pomimo iż to trudna książka, czytamy ją jak zahipnotyzowani. Wspaniałe tłumaczenie Antoniego Lange, tak delikatne, poetyckie magiczne, a przy tym gęste i mroczne. Kiedyś ktoś porównał je do mgły i to jest doskonałe skojarzenie. Przez „Golema” przedzieramy się nieco zdezorientowani, ale doświadczamy go i z każdym słowem poznajemy.

Do tego Praga u Meyrinka opisana jest jako miejsce magiczne. I teraz zestawicie tę magię z biedą i brudem praskiego getta. Mamy tu jakieś ekstremalne zestawienie snu, mistyki z naturalizmem, co potęguje duchotę tej powieści. Na tym tle wizje głównego bohatera staja się wyjątkowo niepokojące i hipnotyzujące.

Powiem szczerze, że „Golem” zachwycił mnie, ale chyba bardziej klimatem niż treścią. Chociaż pewne elementy psychologiczne, tożsamościowe – owszem – mnie zaintrygowały. Natomiast atmosfera to coś niezwykłego, literacki majstersztyk. Warto przeczytać chociażby fragment tej powieści, aby to doświadczyć.

Czytaj więcej »

"Przebudzona" Choi Eunyung

Ihyon nagle się budzi. Jest w szpitalu, otacza ja rodzina. Wszyscy się cieszą i mówią, że dziewczynka przeszła trudną operację, ale niebawem będzie mogła wrócić do domu. Że jest już zdrowa. I wraca, ale wszystko wydaje się jej obce. Nie pamięta, aby miała siostrę bliźniaczkę, inaczej zapamiętałą mamę i wydawało się jej, że mieszkali w bloku, a nie w domku jednorodzinnym. Czy to dezorientacja i efekty uboczne po operacji mózgu? A może dziewczynka ma dobre przeczucia i to tak naprawdę świat się zmienił?

W powieści przebudzona Choi Eunyung porusza temat długości życia i nieśmiertelności. Główna bohaterka choruje na bardzo rzadką chorobę, a jej bliscy znajdują nietypowy sposób, aby jej pomóc. Dziewczynka zostaje zamrożona. To co robią właściwie jest eksperymentem, który dobrze się kończy i daje przyczynek do dalszych badań nad tą metodą. Natomiast zaznaczyć muszę, że autorka wkracza na futurystyczny grunt, ale skupia się nie na samej metodzie, a na wyzwaniach jakie stoją przed osobą, która się jej podda. Ihyon będzie musiała nauczyć się żyć na nowo, w kompletnie innej rzeczywistości. Można powiedzieć, że nagle trafi do przyszłości.

Myślałam, że w „Przebudzonej” znajdę więcej elementów sciencie-fiction, natomiast – jak już wspominałam – ta książka skupia się na człowieku i jego odczuciach. Oczywiście autorka zarysowuje tło i pokazuje, jak w przyszłości ludzie będą walczyć chociażby z takimi wyzwaniami jak zanieczyszczenie środowiska. Wierzy, że ich podejście się zmieni i zaczną myśleć coraz bardziej globalnie.

Rozumiem intencję Choi Eunyung , rozumiem dlaczego tak skupiła się na Ihyon, jej wspomnieniach i odczuciach. Różni twórcy akcentują, że nieśmiertelność ma swoją cenę. Tu jest ona opisana w radosnej konwencji, bo w końcu dziewczynka zdrowieje, jednak to i tak postawiło jej życie do góry nogami. Tak niewiele brakowała, a skazałoby ją na samotność. Uwierzcie, że ta historia jest naprawdę ciekawie wymyślona. Brakuje mi w niej dosłownie jednej informacji. Jak właściwie metoda pomogła wyzdrowieć Ihyon. Czy w czasie, który spędziła w kapsule poprawiła się jakość powietrza, znaleziono lek, a może sama hibernacja sprawiła, że coś się zadziało w organizmie?

Pisząc tę recenzję zastanawiałam się, ile szczegółów z fabuły zdradzić. Początkowo nie chciałam pisać, w jaki sposób bliscy pomogli Ihyon. Jednak stwierdziłam, że ten element z zamrożeniem wzbudził właśnie moją ciekawość. Uznałam, że zdradzę tyle, ile wydawca. Mam nadzieję, ze to była dobra decyzja. Natomiast jeżeli dziecko samo nie przeczyta opisu, nie róbcie tego. Książka ma charakter śledztwa. Ihyon poznaje i analizuje otocznie. Szuka wskazówek, co jest prawdą – jej wspomnienia czy teraźniejszość. Pozwólmy czytelnikom robić to wspólnie z nią.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Chłopki" Joanna Kuciel-Frydryszak

Swego czasu chyba pół Polski czytało „Chłopki” Joanny Kuciel-Frydryszak, a Internet zalewała fala zachwyconych opinii. I ja pomyślałam sobie: „Wow. Świetny temat. W końcu ktoś opowiada o tym, jak zmieniła się sytuacja kobiet w Polsce w ciągu zaledwie 100 lat.” Przyszedł moment, że „Chłopki” trafiły do mojego kręgu znajomych i rodziny i zauważyłam coś ciekawego. Nie było śladu po entuzjastycznych opiniach, które znałam z sieci. Zauważyłam objętość, nudę, a nawet oburzenie z powodu tego, co Kuciel-Frydryszak napisała. Czy treść „Chłopek” to „oczywista oczywistość” i nie warto niej mówić? Czy autorka obala mit naszych mamuś i babć?

Oczywiście, że warto pisać o sytuacji kobiet na przestrzeni dziejów. Jednak okazało się, że autorka wkroczyła na bardzo delikatny, a nawet grząski grunt i chyba nie przebrnęła przez niego z gracją. Różne źródła podają, że ok 3/4 ludzi w okresie II RP mieszkało na wsi. Czyli mowa o naszych rodzinach. Kuciel-Frydryszak pisze o życiu tych ludzi, a dokładniej o sytuacji kobiet z tej grupy społecznej. Prezentuje ją w szerokim aspekcie – co uznaję za plus – jednak „Chłopki” to książka napisana ewidentnie pod konkretna tezę. Autorka chce pokazać piekło, jakie kobiety wówczas przeżywały.

I znając fakty poniekąd ciężko z tą tezą dyskutować. Była bieda i był patriarchat. Jednak Kuciel-Frydryszak pisząc „Chłopki” popełnia – w moim odczuciu – jeden zasadniczy błąd. Pozwala sobie komentować. A moi drodzy to jest reportaż, a nie rozpalająca wyobraźnię powieść obyczajowa o biednej, dzielnej dziewczynie walczącej z przeciwnościami losu. To jest reportaż, ale nie o jakichś odległych ziemiach, innej kulturze, które możemy bezczelnie oceniać przy kawie z koleżankami, bo nas nie dotyczą. To jest właśnie tekst o nas, o ludziach których często znaliśmy. Dlatego wymaga szczególnej ostrożności.

Czy ktoś kiedyś wykorzysta nasze historie, moje kochane rówieśniczki, i napisze książkę o kobietach, które desperacko próbowały połączyć macierzyństwo z pracą na etacie, o rodzinach które brały kredyt na 20, 30 lat, bo chciały stworzyć swoje wymarzone miejsce do życia? Czy ktoś kiedyś będzie analizował jakie nierozważne było tworzenie tak małych rodzin? Czasy są jakie są, a my musimy się do nich dostosować i tak samo było w przeszłości. Kuciel-Frydryszak pisze o piekle kobiet, ale czy te kobiety same postrzegały swoją sytuację jako piekło? Teraz już raczej będzie mowa o córkach tamtych kobiet, które często z podziwem i szacunkiem wspominają swoje mamy. I chyba jest to dla nich smutna lektura, bo nie tak patrzyły na swoje rodzinne domy.

Poruszę jeszcze jeden aspekty czysto techniczny. Mianowicie autorka przywołuje w „Chłopkach” mnóstwo historii, które są bardzo do siebie podobne, co zapewne miało stworzyć wrażenie masowości pewnych zjawisk, jednak sprawia też, że czytanie tej książki jest nieco monotonne. Jakbyśmy w kółko czytali o tym samym.

Co bym dodała do „Chłopek”? Zabrakło mi części stricte historycznej. Czegoś o II RP i jej sytuacji społecznej? Kuciel-Frydryszak skupia się na historiach, na ludziach, co jest nieco popowe, ale chyba też pod masowego czytelnika ta książka została napisana. Jak wiemy odniosła ona sukces, czego autorce serdecznie gratuluję. Natomiast w moich opiniach dzielę się swoimi emocjami i spostrzeżeniami, a w tej konkretnej chciałam ująć odczucia bliskich mi kobiet, które nie są aktywne w sieci, a które książkę tę potraktowały bardzo osobiście. One inaczej zapamiętały swoje mamy, inne emocje towarzyszyły relacjom z ich życia.

Czytaj więcej »

"Okrytogłowi, czyli nadchodzi Królik Rakieta" Waldemar Grin

Kiedy zaczęłam czytać książkę „Okrytogłowi, czyli nadchodzi Królik Rakieta”, do głowy przyszedł mi „Czarny Wygon” Stefana Dardy. Mgła, facet w aucie, wokół którego dzieją się dziwne rzeczy, który ewidentnie nie może dotrzeć tam, gdzie planuje. Jednak szybko okazuje się, że książka Waldemara Grina to nie horror, a całkiem sympatyczne satyra. Główny bohater przenosi się do innego świata. Świata podzielonego na bardzo widoczne kasty, a rozpoznać je można po nakryciu głowy, jakie noszą ich przedstawiciele. Można powiedzieć, że książka szybko przemienia się w komedię omyłek, podczas której bohater w spektakularny sposób przemierzy całą drabinę społeczną tej krainy.

Czuje u Grina – nie wiem, czy słusznie – inspiracje Sławomirem Mrożkiem. Autor tworzy siateczkę absurdów, do której bohater szybko musi się przystosować. Królik – bo taki otrzymuje przydomek – nieco przekornie i śmiało podchodzi do przestrzegania przepisów, co jeszcze potęguje komiczny wydźwięk książki. Jest to taki bohater, który czuje kiedy może „fikać”, a kiedy się przypochlebiać. Dzięki sprytowi i cwaniactwu robi karierę.

Jak już wspomniałam społeczeństwo z „Okrytogłowych...” jest wyraźnie podzielone na kasty, a każda kolejna jest nadrzędna nad swoją poprzedniczką. Kasty raczej się nie mieszają, ale jest możliwość awansu. Jego zasady niby są określone, ale tak naprawdę wszystko zależy od „wdzimisię” decydenta.

I tu należy postawić ważne pytanie, jak bardzo świat do którego trafił Królik różni się od tego normalnego, naszego? Czy biedni trzymają z biednymi, bogaci z bogatymi, a wszelkie mezalianse są niemile widziane? Czy klasa rządząca jest mała i sterylna, a dostać się można do niej wyłącznie dzięki układom?

Stary mają to do siebie, że pomysłowo obśmiewają pewne oczywistości. I bardzo sprawnie zrobił to Waldemar Grin w „Okrtołowych...”. W tej książce absurd goni absurd. W trakcie czytania bawić można się wybornie, a jednak jest tu jakaś iskierka, która skłania do refleksji na temat podziałów społecznych. Jak bardzo są jeszcze żywe? Z czego się biorą? Czy warto je pielęgnować?

Książka z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl.

Czytaj więcej »

"Lilo i Stich. Rodzina jest najważniejsza"

Ja nie przepadam za takimi książkami, ale dzieciaki je kochają. O czym mowa? O tzw. opowieściach filmowych. Naszyły mnie pewne rozważania na temat publikacji tego typu, bo synek dostał książkę z jakże ostatnio modnymi Lilo i Stichem pt. „Rodzina jest najważniejsza”. Jest to właściwie przełożenie fabuły znanej z animacji na książkę dla przedszkolaka. Z jednej strony świetna sprawa, bo dzieci chętnie sięgają po książki ze znanymi bohaterami, ale z drugiej mnie w tych historiach zawsze czegoś brakuje.

Jeżeli miałabym oddać głoś synkowi, to jest bardzo zadowolony z tego prezentu. Śliczna, kolorowa książka z tak dobrze znanym mu Stichem. Tu zaznaczę, że on akurat nie oglądał tej bajki, ale trudno nie znać tego bohatera. Właściwie muszę przyznać redakcji, że całkiem udanie przenieśli na papier historię Lilo i Sticha. Na tyle sprawnie, że przedszkolak ogarnął, że jest to niebezpieczny przybysz z kosmosu i że został najlepszym przyjacielem dziewczynki, która bardzo przyjaciół potrzebowała. Ja nieco mocnej zaakcentowałabym, że stworek był ścigany przez wysłanników Rady Galaktycznej. Natomiast muszę wytknąć redakcji dużą wpadkę. Już w pierwszym akapicie nazywają Obiekt 626 imieniem Stich, aby po kilku stronach powiedzieć, że to Lilo go tak nazwała. Dzieci jeszcze nie zorientowały się, pomimo kilkukrotnego przeczytania. Myślę, że to imię jest dla nich tak oczywiste, że nie zauważą tego błędu, ale mnie okrutnie zakuł w oczy.

A jak jest u was? Sięgacie po książkowe adaptacje ulubionych animacji? Których bohaterów wasze dzieci lubią najbardziej. Ja przyznam, że robię to z nieco ciężkim sercem, bo lubię prezentować dzieciom inne światy, nowe opowieści, jednak mam świadomość, że je to ciesz, że dobrze czują się w towarzystwie dobrze im znanych bohaterów. Oni zachęcają do czytania, a książki z nimi często otrzymują miano tych ukochanych.

Czytaj więcej »

"Mopsorożek i Koalorożka" Matilda Rose

W kojemnym tomie przygód księżniczki Ali i Mopsorożka pt. „Mopsorożęk i Koalarożka” Matilda Rose porusza temat pewności siebie. Księżniczki, książęta i ich pupile przygotowują się do konkursu talentów. Ignacy i Koalorożka planują zaśpiewać wspólnie piosenkę, jednak zwierzątko jest bardzo wstydliwe i kiedy ma wystąpić przed publicznością znika. Ala i Mopsorżek zastanawiają się, jak sprawić, aby Koalorożka uwierzyła w siebie, a występ doszedł do skutku. Do tego wszystkiego gnie puchar, główna nagroda w konkursie. Należy go możliwie szybko odnaleźć, bo inaczej konkurs okaże się katastrofą.

Cykl o Mopsorożku wręcz ocieka przyjaźnią, a przyjaźń to m.in. wsparcie. I właśnie je otrzymuje Koalorożka. Nie jest zmuszana do występu, jak cyrkowe zwierzątko. Towarzysze bacznie ją obserwują i zastanawiają się, jak wydobyć z niej talent, który przecież każdy posiada. W toku fabuły okazuje się, że drobna modyfikacja występu jest wystarczająca. Że dużo łatwiej robi się coś, co sprawia nam przyjemność. I tak było w przypadku Koalorożki radość jaką czerpała z występu udzieliła się publiczności.

Ogromnie cieszę się, że moje dzieci tak lubią cykl o Mopsrożku. To wspaniałe, wspierające książki. Ich bohaterowie nigdy nie zostawiają nikogo w potrzebie. Dla każdego maja dobre słowo. Poświęcają dużo uwagi, aby pomóc, doradzić. Do tego te wszystkie magiczne stworzenia. One są przecudowne, a magia jaka noszą w sobie dodaje książkom pierwiastek niesamowitości.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Szary domek" Katarzyna Szestak

Czy kojarzycie reklamę portalu z ogłoszeniami, gdzie to domy szukają swoich lokatów? Ten sam motyw wykorzystała Katarzyna Szestak pisząc bajkę „Szary Domek”. Tytułowy domek pojawia się nagle na niezbyt przyjaznej ulicy Wietrznej. Jej nazwa nie jest przypadkowa, bo hula tam wiatr. Domek zaprzyjaźnia się z wiatrem, ale ten powsinoga raczej nie nadaje się na lokatora. Jednak wykorzystuje on swoje „znajomości”, aby ułatwić domkowi spełnienie jego marzenia. Czyli, żeby w końcu ktoś miły w nim zamieszkał?

Szestak napisała magiczna i spokojną bajkę. Zresztą już dobór bohaterów to zapowiada: skromny domek rozmawiający z wiatrem. Oczywiście to nie koniec, bo w toku fabuły szereg postaci próbuje zamieszkać w Domku – a każda niezwykła – jednak albo oni, albo on czuję, że to nie to. Że nie są dla siebie stworzeni. Aż, w końcu...

Ta historia nas oplata i prowokuje do snucia marzeń. Marzeń o swoim miejscu na ziemi, a także rozważań o przyjaźni i więzi. Na mnie, jako rasowego domatora, mocno oddziaływały obrazy siedzenia w fotelu i picia herbaty. Możecie się śmiać, ale właśnie w takich momentach jestem szczęśliwa i spokojna. Czuję się bezpieczna i ładuję baterię. Mój dom jest moim azylem, ale też przyjacielem.

No właśnie, skoro już wspominałam o przyjaźni. Szestak pokazuje w tej bajce, jak ważne jest tworzenie relacji. W toku fabuły Domek buduje siateczkę życzliwych mu osób. To dodaje mu pewności siebie, dzięki czemu, w finale, łatwiej nawiązuje wieź z tym idealnym lokatorem.

Fantastyczna książka do czytania do snu. Ciepła, otulająca, wyciszająca, przytulna jak nasze ulubione fotele. Bajka o tym, że każdy z nas i mały, i duży, i głośny, i cichy może marzyć i być szczęśliwy. Bajka o pięknej przyjaźni, która jest wsparciem w smutku i radości. Polecam.

Czytaj więcej »

"Głęboka woda" Patricia Highsmith

Melinda i Vic pozostają w dziwnej relacji. Oficjalnie małżeństwo, a nieoficjalnie... On mieszka w przybudówce przy garażu i oddaje się swoim pasją. Ona raz za razem szuka szczęścia u boku kolejnych kochanków. Właściwie żyją obok siebie, a nie ze sobą, a to ze sobą sprowadza się raczej do drobnych złośliwości. Dlaczego się nie rozstaną? Vic twierdzi, że nie przeszkadzają mu romanse żony. Wśród lokalnej społeczności gra tego spokojnego, opanowanego , który wszystko zniesie, a sąsiedzi bardzo go szanują i z pełnym szacunkiem mu współczują. Jednak i on w końcu nie wytrzymuje roli „rogacza”. Pod wpływem impulsu rozpuszcza plotkę, jakoby zamordował jednego z kochanków żony. Jaką ma ogromną satysfakcję, gdy ten aktualny ucieka „gdzie pieprz rośnie”.

„Głęboka woda” to fenomenalny thriller psychologiczny. Powolny jak te hodowane przez Vica ślimaki, ale tym spokojnym tempem Patricia Highsmith buduje fantastyczny klimat. Dzięki niemu może skupić się na postaciach, bo to one – a nie akcja - są sercem tej powieści. Jakby autorka chciała zbadać, jak działa na nie ta dziwna relacja. Czy można sobie wmówić, ze moje życie jest dobre, gdy tak naprawdę jest inaczej?

Jakiś czas temu opowiadałam wam o Winifredzie z powieści „Victorian Psycho”. Ona i Vic są do siebie bardzo podobni. W każdym z nich pomału budzi się Mrok. Co prawda dla Winifredy był on swego rodzaju tarczą, a dla Vica przeciwnikiem. Mężczyzna stworzył linię obrony z pozornej obojętności. Wszedł w role biednego, zdradzanego męża, który właściwie nie może nic zrobić. Można odnieść wrażanie, że poniekąd upaja się współczuciem, jakim sąsiedzi go obdarzają i pogardą, z jaką mówią o poczynaniach zony. Jednak ta gra okazuje się bardzo wyczerpująca, a Mrok tylko czeka, aby wpełznąć w swoje ofiary. Początkowo Vic się Mrokiem brzydzi, ale to jak czuje się po jego posłuchaniu jest „nieziemskie”. Mężczyzna w dziwny sposób próbuje zawalczyć o idealne życie.

Mało takich thrillerów się pisze. Zazwyczaj autorzy skręcają nieco ku wątkom kryminalnym i próbują rozruszać książkę akcją. Ale nie Highsmith. Jak już wspominałam tempo tej powieści jest wyjątkowo spokojne. Wiele scen rozgrywa się wśród spotkań towarzyskich i wyważonych dialogów ze szklaneczka dobrego trunku. Wątek kryminalny został potraktowany po macoszemu, jakby nikt nie brał pod uwagę, że przedstawiane wydarzenia mogłyby być czymś więcej niż wypadek. Ewentualne śledztwo zamyka się po krótkiej wymianie zdań. Może brzmi to nieco komicznie, jednak Highsmith się broni, akcentując właśnie wątki psychologiczne i to na bohaterów, na ich reakcję kieruje naszą uwagę. Czytelnik i tak wie co się wydarzyło, więc nie ma sensu tego rozdrapywać. Raczej niech spojrzy na wrażenie, jakie to wywołało.

Przyznam, że ja doceniam właśnie w thrillerach ten głęboki, mroczny klimat. Uwielbiam też takich bohaterów jak Vic, czy Winifreda z „Victorian Psycho”. Jak to się mówi „cicha woda...”. Jednak i taką wodę życie może wzburzyć, a żywioł trudno zatrzymać. Kiedy taka osoba dociera do swojej granicy, pękają wszystkie bariery, fasady i nie sposób jej zatrzymać.

Czytaj więcej »

"Unicorn Academy. Przesilenie zimowe"

Przesilenie zimowe to jedno z ważniejszych świąt w Akademii Jednorożców. Wszyscy czekają na nie z niecierpliwością, ale Ava – jedna z uczennic – chyba najbardziej. Dyskusje o prezentach i pysznych potrawach nie cichą. Uczniowie i profesorowie odliczają czas do świętowania. Jednak w tym roku nic nie idzie po ich myśli. A właściwie przez pewnego „złego skrzata” całe święta się „sypią”. Czy uda się je uratować? Do tego wszystkiego Ava, w pogoni za perfekcyjnymi świętami, kłoci się z przyjaciółmi? Czy samotnie będzie w stanie uchwycić magię tego czasu? Nawet w tak cudownym miejscu, jak Akademia Jednorożców będzie to trudne.

Przesilenie zimowe można łatwo odnieść do naszego Bożego Narodzenia. Wywodzi się z innej tradycji i nawiązuje do innych wydarzeń, ale aura jest podobna, jak i dopatrzymy się podobnych zwyczajów. W tym tomie „Unicorn Academy” poruszono, może już nieco oklepany, ale mimo wszystko ważny temat, co jest najważniejsze podczas świąt. Piękne prezenty, perfekcyjne dekoracje i pyszne jedzenie, czy może ludzie? Bohaterowie będą musieli sprostać wielu wyzwaniom, aby spróbować zorganizować jakiekolwiek święta. Czy chociażby zbliżą się do ideału? A może wyjdzie im coś lepszego?

Czytając kolejny tom „Unicorn Acadamy” - dodam, że nie znamy serialu z platformy Netflix – odnoszę wrażenie, że dużo dzieje się na backstage'u i czytelnicy nie mają do tego dostępu. Co mam na myśli? Poszczególne tomy skupiają się na konkretnych bohaterach i ich epizodach. W tym wszystkim ginie cudowny świat. Czujemy, że jest on wspaniale rozbudowany. Nie tylko przesycony magią, brokatem i kolorem, ale ma swoją historię, strukturę, a to się gdzieś rozmywa. Uciekają też wątki poboczne. Autorzy wspominają, że w międzyczasie coś się wydarzyło, ale my nie mamy szansy zbadać tych wydarzeń. Daje mi to wrażenie niekompletności i pewien niedosyt. Chciałabym zanurzyć się w to uniwersum, ale mogę zaledwie zanurzyć kostki.

[Egzemplarz recenzencki]

Czytaj więcej »

"Pestki" Anna Ciarkowska

Czy was też kiedyś ktoś nastraszył, że jak połkniecie pestkę, to w brzuchu wyrośnie wam drzewo? Ja usłyszałam taki tekst. Początkowo szeroko otworzyłam swoje dziecięce oczy i z niepokojem zerknęłam na brzuch, ale szybko przekonałam się, że dorośli mnie wkręcają. Do tego „powiedzonka” odnosi się Anna Ciarkowska w książce „Pestki”. Natomiast jej pestki kiełkują. To są zwroty skierowane do głównej bohaterki, które ją kształtują z całym wypada i nie wypada. Zwroty, które sprawiają, że nie może ona być sobą, przez co czuje się dziwna i samotna. Każdy z nich to mała pesteczka, która trafia na podatny grunt i wypuszcza korzenie, a te żłobią w człowieku głębokie bruzdy.

„Pestki” to właściwie zbiór krótkich impresji, które składają się na opowieść o dorastaniu i kobiecości. Seria wspomnień, a a każde z nich niszczące. I nie mówimy tu osobie, która doświadczyła traumy, ale która była ciągle tłamszona z pozoru niegroźnymi: dziewczynce nie wypada, dlaczego mi to robisz, X jest taka grzeczna, a ty?, przestań się mazać itd., itp. Ciarkowska uzyskuje efekt ciągłego strofowania, oceniania bombardując nas serią, tak dobrze znanych, tekstów. A my, na przestrzeni tych krótkich rozdziałów, widzimy jak w bohaterce gaśnie hardość, jak wycofuje się próbując dostosować się do społecznego ideału. Jak zamyka się w sobie i pogrąża się w chorobie, przez co jest coraz bardziej nie rozumiana i zagubiona. Do czego to doprowadzi?

Powieść bardzo kobieca, ale też dla kobiet bolesna, bo czytając „Pestki” można odnieść wrażenie, że kobieta potrafi wbić drugiej kobiecie najwięcej szpileczek. Ostatnio usłyszałam opinię a propo nastoletnich konfliktów, że dziewczyny są gorsze od chłopaków. I mam poczucie, że coś w tym jest. Dziewczyny są bardziej zawzięte i pielęgnują w sobie nienawiść. Czy tak samo pielęgnują przekonania na swój temat?

Usłyszałam też tezę, że dziewczyny łatwiej się dostosowują, wchodzą w rolę. Przez co wydają się grzeczne, spokojne. Spełniają społeczne oczekiwania. U Ciarkowskiej mammy właśnie przykład osoby, która tak strasznie chciała w rolę wejść, ale bardzo źle się w niej czuła. Nie miała przestrzeni, nawet nie na bunt, ale na zwykłe bycie sobą, przez co z samą sobą zaczęło jej być źle. Ile z nas weszło w rolę, które nam nie pasują bo ktoś, bo coś?

W tym wszystkim „Pestki” to książka wyjątkowo intymna. Zgadzam się, że pewnie niektóre z nas zobaczą w niej cząstkę siebie, że obudzi ona pewne wspomnienia. Natomiast ja mam z takimi publikacjami duży problem, bo właśnie trudno mi siebie samej w nich odnaleźć. Podczas czytania czuję się zobowiązana wysłuchać główną bohaterkę. Z szacunku do niej, do jej emocji i tego, iż zechciała się przede mną otworzyć, nie mam śmiałości jej przerywać i wchodzić ze swoimi doświadczeniami.

Czytaj więcej »

"Córka bajarza" Monika Radzikowska

Czy lubicie baśnie? U nas ostatni przeżywają swój renesans, bo Junior uwielbia czarownice i smoki. Jak je wypatrzy na ilustracjach sięga po takie książki bez wahania. W „Córce bajarza” Moniki Radzikowskiej jest właśnie czarownica i to taka dość zachłanna. Kiedy przychodzi do niej Weronka błagając o lek, który pomoże choremu ojcu, wiedźma żąda sowitej zapłaty. Zapowiada, że zabierze im najcenniejszy skarb. Dziewczynka zgadza się, bo przecież i tak mają niewiele, a zdrowie taty jest ważniejsze od wszystkich skarbów. Jednak kiedy ten pokonuje chorobę, okazuje się, że utracił umiejętność snucia historii. Ludzie są smutni, bo bajarz już nie opowiada tych wszystkich pokrzepiających bajek. Weronka wyrusza w długą podróż do Króla Bajarzy, aby odzyskać ten dar i historie wróciły w ich okolice.

„Córka bajarza” bo bardzo ładna baśń, pełna miłości rodzinnej, a także odwagi. Starsi czytelnicy zapewne dostrzegą jej schematyczność: najpierw spokojne wprowadzenie, potem tragedia (choroba), zapłata i wędrówka, aby odkręcić to co się obiecało złej wiedźmie. Jest to dobrze znane, ale nie przeszkadzało mi w czytaniu tej bajki, a wręcz stwierdzam, ze ten schemat dobrze sprawdza się, aby wydobyć to, co jak mniemam, autorka chciała wydobyć. Weronka odbywa niebezpieczną podróż, która pomaga jej odnaleźć skarb w sobie. Dzięki czemu tradycja opowiadania bajek przechodzi na następne pokolenie.

Książka ta została u nas dobrze przyjęta. Dzieci doceniły baśniową konwencję i wędrowały ramię w ramię z Weronką. Kibicowały jej w pokonywaniu kolejnych trudności. Myślę, że jest to propozycja godna uwagi, dla wszystkich którzy szukają baśni właśnie. Jak się okazuje autorzy bajek dla dzieci chętnie się nimi inspirują i dobrze im to wychodzi.

Czytaj więcej »